De overheid komt steeds vaker en gemakkelijker en met steeds meer poeha bij de burger over de vloer. Niet bij zomaar iedereen. Het is voornamelijk de burger uit de zogenaamde ‘onderklasse’ die bezoek krijgt van overheidsfunctionarissen. De zogenaamde huisbezoeken in Rotterdam - van onder andere sociale zaken en de multidisciplinair samengestelde interventieteams - spannen de kroon. De interventieteams zijn in de huidige vorm een uitvinding van het oorlogscollege dat Rotterdam tussen 2002 en 2006 onder leiding van Leefbaar Rotterdam en generaal Ivo Opstelten bestuurde. Het was de tijd van de stadsmariniers, de Frontlijn-aanpak en… de interventieteams. In de ogen van Marianne van den Anker, Marco Pastors en hun kornuiten was het oorlog. Oorlog met de moslims; met criminele allochtonen; met links; en natuurlijk oorlog met de luie onderklasse die niks wil, ook nog eens vaak zwart en islamitisch is en in ieder geval alle ellende aan zichzelf en aan links te danken heeft. Dalrymple ruled

Het huidige college gaat ondanks wettelijke uitspraken en ondanks een vernietigend rapport van de Rotterdamse ombudsman door met de oorlog tegen de ‘onderklasse’, met name in de vorm van interventieteams. Met name wethouder Schrijer van de PvdA is dol op de vele strafmaatregelen die hij als wethouder sociale zaken tot zijn beschikking heeft om bijstandsgerechtigden en andere uitkeringstrekkers aan te pakken. Onder andere worden 25.000 huisbezoeken per jaar afgelegd, voor het grootste deel door sociale zaken en door interventieteams. Dat gebeurt met name in achterstandswijken waar veel mensen met een uitkering wonen. Tijdens die huisbezoeken gaat het er onvoorstelbaar afschuwelijk aan toe. Mensen worden doelbewust overrompeld en geïntimideerd. Soms staan wel twaalf mensen voor de deur: politie-agenten, ambtenaren van sociale zaken, iemand van Eneco, iemand van de woningbouwvereniging. etcetera. Men legitimeert zich niet of laat heel snel even een pasje zien. Men vraagt geen toestemming, maar dringt zich naar binnen. Eenmaal binnen worden mensen onbeschoft behandeld. Er wordt ongevraagd getutoyeerd. Er worden aan lakens gevoeld en in kasten gekeken. De wasmand wordt bekeken. Er worden opmerkingen gemaakt over het huishouden, de meubelkeuze,  over hoe schoon het toilet is. ‘Met wie brengt u de nacht door?’  ‘Wie zijn uw buren?’ ‘Geen wonder dat u nooit geld heeft.’ ‘Het is hier rot en onverzorgd.’

Een uitpraak van de Centrale Raad van Beroep in april dit jaar stelde heel duidelijke grenzen aan huisbezoeken door de overheid. Zo moet er volgens de Raad sprake zijn van informed consent: mensen moeten toestemming geven voor een huisbezoek en ook begrijpen waarvoor ze toestemming geven.! Het weigeren van toestemming mag geen gevolgen hebben voor bijvoorbeeld de uitkering. Het Rotterdamse college veegde haar oorlogszuchtige kontje af met de uitspraak van de Raad. In een door de SP aangevraagd spoeddebat stelde Schrijer dat hij er alle vertrouwen in had dat zijn goede vriend en partijgenoot staatssecretaris van sociale zaken Ahmed Aboutaleb binnenkort de wet zo zou veranderen dat de huisbezoeken in Rotterdam voortaan gewoon legaal zijn. Ondertussen gaat de gemeente Rotterdam door met de huisbezoeken.

Volgens de ombudsman zoekt Rotterdam niet alleen de grenzen van de wet op, maar worden deze overschreden! Het gaat dan niet alleen om de uitspraak van de Raad, maar om de basisrechten van mensen. Het recht op privacy staat onder druk, net als het huisrecht - de eigen woning is een overheidsvrije zone.  Mensen worden bovendien vernederd en onbeschoft bejegend door overheidsfunctionarissen. Tenslotte wijst de ombudsman erop dat mensen toestemming dienen te geven en goed voorgelicht moeten worden over hun rechten. Ook dat laat de overheid na.

De basisrechten van mensen worden geschonden. De normen van menselijkheid worden overtreden. Maar de gemeente Rotterdam verschuilt zich achter het kleine aantal klachten. Terecht wijst de ombudsman erop dat het hier voor het overgrote deel om mensen gaat die in een afhankelijkheidsrelatie met de overheid zitten. Je bijt niet in de hand die je voedt. Bovendien zijn mensen aan de ‘onderkant’ van de samenleving veel minder snel dan anderen geneigd een klacht in te dienen als de overheid onfatsoenlijk en onwettig gedrag vertoont. Terecht stelde de ombudsman dat de interventieteams eens een kijkje moesten nemen in een van de rijke wijken van Rotterdam. ‘Waarschijnlijk zou ik dan elke week een persconferentie moeten geven. Want hoger opgeleide mensen met een goede baan pikken het niet dat vijf tot twaalf overheidsfunctionarissen voor de deur staan en zich min of meer ongevraagd naar binnen dringen, in de wasmand kijken en de keukenkastjes openmaken.’

De SP Rotterdam heeft een Meldpunt Huisbezoeken geopend. Meldpunt Huisbezoeken SP Rotterdam

 (Paul Mepschen)