De VVD in Rotterdam wil criminelen aan de schandpaal nagelen Als het aan de VVD ligt worden de beelden van herrieschoppende Rotterdammers standaard op het internet gezet. Een grote meerderheid van de Rotterdamse gemeenteraad lijkt het voorstel te steunen. De PvdA van Peter van Heemst – die met Leefbaar Rotterdam de strijd voert om de stem van de bange en boze kiezer – wil nog een stapje verder gaan en lokale zendtijd kopen om beelden van crimineeltjes/herrieschoppers/mensen die zich misdragen uit te zenden.

‘Wie zich misdraagt verspeelt zijn recht op privacy’, stelt PvdA-leider Van Heemst. Een opmerkelijke opmerking! Deze aanpak lijkt mij op zeer gespannen voet staan met de normen van onze rechtstaat. In Nederland verliezen mensen niet zomaar het recht op privacy, dacht ik. Natuurlijk, met de rechtstaat wordt wel meer gemarchandeerd. Maar Van Heemst en VVD-leider Van der Waard zoeken hier in alle openheid de grenzen van de rechtstaat op. Om die grenzen vervolgens volstrekt te negeren en dus te overschrijden.

Wat is er aan de hand? Veel politici beweren niet de juiste tools in handen te hebben om de ‘grote problemen van deze tijd’ aan te pakken. Die neiging overal het wapen van de repressie hard te willen inzetten hangt nauw samen met het steeds verder naar rechts opschuiven van het discours over veiligheid, integratie en de positie van de ‘onderklasse’. Waren het eerst vooral de rechtspopulisten van Leefbaar en de PVV die riepen dat beleid gericht op preventie en kansen bieden ’soft’ was, nu loopt ook de Partij van de Arbeid voortdurend met de wapenstok te zwaaien. Het idee dat we als samenleving een collectieve verantwoordelijkheid dragen voor het voorkomen van crimineel en ontspoord gedrag en voor het bieden van kansen en perspectieven aan mensen, is in de marge van het politieke vertoog terecht gekomen. Mensen met ‘antisociaal’ gedrag moeten hard en repressief worden aangepakt en al het andere is gelul. Zorgen voor werk en perspectief? Dat is het belonen van crimineel en asociaal gedrag! Wie de voortdurende uitbreiding van bevoegdheden van overheid en politie niet ziet zitten, is van de linkse kerk.

Op het sociale vlak is de verantwoordelijkheid van ‘de overheid’ geminimaliseerd. Dat past goed in het neoliberale gedachtengoed dat in een stad als Rotterdam op heel brede steun kan rekenen. Tegelijkertijd wordt op het repressieve vlak de rol van de overheid steeds groter. Rotterdam loopt voorop. Interventieteams die op intimiderende en overrompelende manier bij mensen achter de voordeur komen; nieuwe maatregelen om jongeren op de huid te zitten; invoering van ‘FF Kappe’, naar model van de Engelse Antisocial Behaviour Orders (ASBO’s), die gedrag strafbaar maken dat voor anderen gewoon legaal is. En ga zo maar door. De overheid is steeds op zoek naar mogelijkheden om de grenzen van de rechtsstaat op te rekken. De voorstellen van VVD en PvdA voor het in beeld brengen van mensen die betrokken zouden zijn geweest bij opstootjes of criminele activiteiten, komen dus niet uit de lucht vallen.

Het zijn wel heel slechte en gevaarlijke voorstellen. De uitbreiding van bevoegdheden van de overheid op het repressieve vlak treft in toenemende mate de hele samenleving. Niet alleen de rechten van ‘verdachten’ worden met voeten getreden; ook omstanders en toevallige passanten worden door allerlei repressieve, de privacy schendende maatregelen getroffen. Wie in een arme wijk woont kan overvallen worden door een interventieteam dat bewoners als criminelen behandelt. Wie jong is en met vrienden op straat hangt wordt weggepest door de ‘mosquito’ of krijgt het etiket antisociaal opgeplakt. Wie toevallig getuige is van een omstootje is straks als dader op de Rotterdam televisie te zien.

Het Rotterdamse PvdA-GroenLinks-CDA-VVD-college zet op bijna alle vlakken keihard het beleid van het vorige rechtspopulistische Leefbaar-college voort. Het is de vraag wanneer progressieve krachten in de PvdA en GroenLinks tegen de repressiewaanzin durven opstaan. De SP kiest als enige duidelijk momenteel voor een duidelijke koers: tegen ineffectieve maatregelen die vooral symbolische ‘waarde’ hebben en de grenzen van wat de overheid mag steeds verder doen opschuiven.

(Paul Mepschen)